Vlora mund të bëhet epiqendra e një prej projekteve më të shtrenjtë turistikë në Mesdhe.
Ishulli i Sazanit, i njohur dikur si bazë ushtarake, pritet të shndërrohet në resort luksoz për miliarderët, pasi qeveria shqiptare i dha dritën jeshile një investimi amerikan prej 1,4 miliardë dollarësh, të lidhur me Ivanka Trump dhe Jared Kushner.
Ky projekt gjigant ka ndezur debat mes premtimit për zhvillim dhe frikës për shkatërrimin e një prej zonave më të mbrojtura natyrore në vend.
Turizëm për popullin apo parajsë për miliarderët?
Emri tingëllon “magjik”: Sazan. Por ishulli i vogël përballë Vlorës, i njohur dikur vetëm si bazë ushtarake, mund të shndërrohet së shpejti në destinacionin më të shtrenjtë të Mesdheut.
Aktualisht, në ishull jetojnë vetëm tre ushtarë që e ruajnë, ndërsa marina shqiptare e përdor portin e vogël si pikë strategjike. Por planet për të ardhmen janë tërësisht ndryshe.
Sipas Berliner Morgenpost, që prej vitit 2021, Ivanka Trump, vajza e ish-presidentit amerikan Donald Trump, dhe bashkëshorti i saj Jared Kushner kanë treguar interes për ta kthyer Sazanin në një resort luksoz për super të pasurit e botës. Në një podcast, Ivanka u shpreh me entuziazëm: “Do të sjellim arkitektët më të mirë, hotelet më prestigjioze, do të jetë një projekt i jashtëzakonshëm”!
Në fund të vitit 2024, qeveria shqiptare u dha dritën jeshile investitorëve amerikanë, duke i favorizuar me lehtësime fiskale dhe mbështetje infrastrukturore. Vlera e projektit llogaritet rreth 1,4 miliardë dollarë. Plani është që brenda pak vitesh, në ishull të ankorohet flotë jahtesh luksoze, të zbarkojnë helikopterë privatë dhe të ndërtohen hotele pesë yje e vila për elitat botërore.
“Ishulli Trump”
Në Shqipëri, Sazani tashmë quhet “Ishulli i Trumpëve”. Turistët ende mund të arrijnë në ishull me anije ekskursioni nga qyteti port i Vlorës. Kalimi zgjat rreth 30 minuta. Mbetet e paqartë nëse vizitorët ditorë do të jenë të mirëpritur në Sazan në të ardhmen. Në intervista, Kushner thotë se dëshiron “një destinacion ekskluziv kryesor” për mysafirët “që kërkojnë privatësi”. Kjo nuk përputhet me trafikun e ngjeshur turistik. Sazani nuk duhet të bëhet Mainau i Mesdheut.
Ishulli ende i përket hardhucave, gjarpërinjve dhe zogjve të detit. Disa ndërtesa të rrënuara, mbi 3,000 bunkerë betoni dhe tunele dëshmojnë për rolin e Sazanit si një post ushtarak gjatë epokës së diktatorit stalinist Enver Hoxha. Ai dhe pasardhësi i tij, Ramiz Alia, e sunduan vendin me grusht të hekurt nga viti 1946 deri në vitin 1991. Në atë kohë, Shqipëria konsiderohej Koreja e Veriut e Evropës. Regjimi u përmbys në dhjetor 1990. Vendi fillimisht ra në një krizë të thellë ekonomike. Vetëm që nga vitet 2000 zhvillimi ekonomik është stabilizuar, i mbështetur nga organizata të tilla si Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) dhe Banka Botërore. Vendi dëshiron të bashkohet me BE-në.
Në bregdetin jugor, më parë të paarritshëm, pranë Parkut Kombëtar të Llogorasë, po ndërtohet “Bregu i Gjelbër”, një qytet turistik për 10,000 banorë. “Bregu i Gjelbër” përfshin shtatë hotele me pesë yje, qindra vila dhe qendra tregtare. Ky projekt gjigant demonstron dinamizmin e turizmit shqiptar, por edhe anën e tij të errët: Banorët e fshatrave malore përreth ankohen se qyteti turistik po i privon ata nga uji i pijshëm.
Ambientalistët të indinjuar
Shqetësime mjedisore ekzistojnë edhe në Sazan. Kritikët shohin kërcënime për një rezervat natyror aty pranë, Parkun Kombëtar Kaburun-Sazan. Rregulloret aktuale ndalojnë përdorimin e plazheve, ndërtimin e marinave dhe trafikun e anijeve në rajon. Një aeroport i ri, i dyti më i madh në Shqipëri, është ndërtuar pranë qytetit portual të Vlorës gjatë tre viteve të fundit. Turistët nuk do të duhet më të udhëtojnë nëpërmjet aeroportit në kryeqytet, Tiranë, i cili është pothuajse tre orë larg me makinë. Kapaciteti fillestar i aeroportit është dy milionë pasagjerë në vit dhe pritet të rritet në dhjetë milionë deri në vitin 2035. Fluturimet e para çarter u ulën këtë verë.
Ambientalistët ankohen se aeroporti ndodhet në një lagunë dhe rezervat zogjsh kryesisht të mbrojtur, shtëpi e flamingove, pelikanëve dhe zogjve shtegtarë. Kritikët kanë frikë se rajoni kryesisht i paprekur përreth Vlorës mund të përballet me një bum të pakontrolluar turizmi në vitet e ardhshme, shkruan Pamfleti, transmeton AutoPortali.
