Evropa po përballet me sezonin më problematik të trafikut ajror në 25 vitet e fundit – dhe vera vetëm ka nisur. Ndërprerjet masive, për shkak të grevave të kontrollorëve të trafikut ajror (ATC) dhe mungesës së stafit, po i godasin linjat ajrore dhe pasagjerët në kohën më të keqe të vitit.

Në fillim të korrikut, grevat në Francë çuan në anulimin e 1,500 fluturimeve në dy ditë, duke prekur më shumë se 1 milion udhëtarë dhe duke shkaktuar reagime të forta nga pasagjerët dhe drejtuesit e kompanive ajrore, shkruan Euronews.

Me greva të tjera të paralajmëruara më 26 korrik në Spanjë dhe Itali, Evropa i sheh me vëmendje lëvizjet e Brukselit për ndërhyrje. Por shanset për një sezon veror pa incidente janë minimale.

Çfarë po shkon keq me hapësirën ajrore të Evropës?

Sektori ajror evropian është përfshirë nga një stuhinë perfekte probleme – nga mungesa e hapësirës te stafi i pakët, transmeton AutoPortali. 

Sipas të dhënave të Eurocontrol, fluturimet në Evropë janë kthyer në 98 % të niveleve të vitit 2019 – një shenjë që udhëtimet duhet të ishin më të lehta, por realiteti tregon të kundërt.

Kjo pjesërisht vjen nga rënia apo mbyllja e disa “korridoreve ajrore”: hapësira e Ukrainës është e bllokuar prej më shumë se tre vitesh, ndërsa fluturimet mbi Rusi dhe Bjellorusi janë të ndaluara. Kjo detyron fluturimet e përditshme në rrugë më të ngushta, duke krijuar ngarkesë para se moti apo grevat të ndikojnë.

Por problemi kryesor është mungesa e kontrollorëve: praktika e reduktimeve gjatë pandemisë dhe vonesa në trajnim çon në boshllëqe të mëdha. Duke qenë se duhen më shumë se 18 muaj për të formuar një kontrollor, dhe hapësira ajrore evropiane është e fragmentuar në mbi 40 zona të menaxhuara ndaras, zgjidhjet e shpejta nuk ekzistojnë.

Në vendet kryesore – Francë e Gjermani – një në katër vende pune të ATC-së është i zbrazur. Ben Smith, CEO i Air France‑KLM, tha për The Independent se stafi i kontrollorëve në Francë është zvogëluar deri në 25 %.

Në të njëjtën kohë, kontrollorët grevojnë, duke kërkuar kushte më të mira pune dhe duke thyer durimin e udhëtarëve.

Frustrimi i udhëtarëve dhe presioni ndaj linjave ajrore

Grevë e fundit në Francë mund të ketë qenë pika e thyer për disa kompani. Ndryshe nga Italia e Greqia, Franca nuk lejon ndalesa ajrore kalimi – një goditje për linjat low-cost.

Ryanair ka reaguar fort, duke akuzuar “menaxhim të dështuar” të ATC-së në Francë, Spanjë e Gjermani. Kompania parashikon vonesa më të theksuara se vjet, duke fajësuar “planifikim të dobët” dhe mungesë stafi. Në qershor, vetëm një ditë solli 5,000 orë vonesa, dhe Ryanair akuzoi Komisionin Evropian për dështim në mbrojtjen e fluturimeve kaluese.

Duke kritikuar Ursula von der Leyen, CEO i Ryanair, Michael O’Leary, tha:

“Presidentja e Komisionit ka bërë zero përpjekje për mbrojtjen e fluturimeve kaluese në gjashtë vjet.”

Ai shtoi pyetjen:

“Çfarë e ndalon Francën të ndalojë sërish fluturimet në javët në vijim?”

Thirrje për reformë… por ndihma është larg

Në internet, zemërimi shpërthen: faqet si ATC Ruined Our Holiday nxisin aksion kolektiv, publikojnë numrin e fluturimeve të prekura dhe adresat e ministrave të transportit.

Ryanair ka ngritur “ATC League of Delays” – ku Franca, Spanja dhe Gjermania udhëheqin listat e vonesave.

Megjithatë, lehtësimi nuk shihet në horizont – veçanërisht për pasagjerët.

Këshilli Evropian miratoi muajin e kaluar ndryshime që rritin kohën e vonesës për një kërkesë kompensimi. Tani, për fluturime të afërta duhet 4 orë vonesë (e mëparshme: 3 orë), ndërsa për ato të largëta – 6 orë e më shumë.

Kjo lëvizje shkaktoi pakënaqësi edhe tek linjat ajrore, si Ryanair dhe easyJet, të cilat do të preferonin kritere më të larta për kompensim.

Reforma madhore do të vinte nga zbatimi i iniciativës “Single Evropean Sky” – një hapësirë e integruar ajrore që do të trefishonte kapacitetin dhe do të reduktonte në gjysmë vonesat. Por politika, interesat kombëtare dhe fuqia e sindikatave e mbajnë projektin në letër që prej 1999-shit. /AutoPortali